دانشگاه الازهر را در قاهره تأسيس كردند . الازهر قديمىترين دانشگاه دنيا است و نه تنها در ممالك عربى ، بلكه در سراسر ممالك اسلامى غير عربى نيز در زمينه تمدن اسلامى نقش مهمى برعهده داشته است . اين دانشگاه قرنها مركز عمدهء تحصيلات و تعليمات اسلامى و كانون تجمع محصّلان و دانشجويان مسلمان بوده است ؛ و عالمان رشته‌هاى گوناگون علمى براى تكميل دانش خود به آنجا روى مىآورده‌اند . در قرن سيزدهم ميلادى و پس از ويرانى مراكز علمى اسلامى در شرق به دست مغولان ، الازهر به بزرگ‌ترين مركز علمى اسلامى مبدل گرديد . در سدهء نوزدهم الازهر پايگاه محافظه‌كارانى بود كه با رشد سكولاريزم در مصر مخالف بودند . اما نيم قرن اصلاحات متناوب ، سرانجام در سال 1930 اين دانشگاه را مطابق مدل دانشگاههاى غربى دستخوش تغيير كرد ، در حالى كه محتواى آموزشهاى آن همچنان به حال خودش باقى ماند . در سال 1961 م دولت اصلاحات بنيادينى را در آن اعمال كرد و همهء سطوح دانشگاه به شيوهء مدرن بازسازى شد . « 1 » اينك اين دانشگاه در دو حوزه فعاليت دارد : حوزهء عمومى كه سبك قديمى را تعقيب مىكند ؛ و حوزهء اختصاصى كه از دانشكده‌هاى معقول و منقول ، فقه و زبان عربى تشكيل يافته است . در حوزهء تخصصى دانشجويان مواد جديد را تحصيل مىكنند ؛ و دورهء تحصيلات آنان محدود است و هر سال بايد امتحان بدهند . در پايان دوره هر دانشجويى رساله‌اى مىنويسد و به اخذ درجات علمى نايل مىآيد . برخى از استادان اين بخش در غرب تحصيل كرده‌اند . با آنكه عموم مصريان پيرو مذهب حنفى هستند ، ولى در الازهر اصول مذاهب اربعهء اهل سنت بدون كوچك‌ترين امتيازى تدريس مىشود . « 2 » پرسش : به نظر شما راز ماندگارى الازهر چيست ؟ 2 - 4 . نمونهء آثار تمدنى اسلام در مصر آثار به جاى مانده از تمدن اسلامى در مصر تنها به الازهر محدود نمىگردد ، بلكه آثار فراوان ديگرى نيز در اين كشور موجود است كه برخى از آنها بر اثر گذر زمان در معرض ويرانى و نابودى قرار گرفته است . فهرست برخى از اين آثار به شرح ذيل مىباشد :

--> ( 1 ) . اسلام ، صراط مستقيم ، ص 289 - 290 ؛ ، ، - ( 2 ) . اسلام صراط مستقيم ، ص 289 - 290 . لازم به يادآورى است كه در سالهاى اخير ايجاد كرسى فقه شيعه نيز در اين دانشگاه پيشنهاد شده است